рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рдкॉँрдЪ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрднिрд▓ेрдЦ
рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा
рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдПрд╡ं рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╕्рд░ोрдд рдЙрдд्рдХीрд░्рдг рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╣ैं |
рдЙрдд्рдХीрд░्рдг рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХो рдЕрднिрд▓ेрдЦ-рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдпा рдПрдкीрдЧ्рд░ाрдлी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै |
рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоुрд╣рд░ों, рдкрдд्рдерд░ рдХे рд╕्рддंрднों, рд╕्рддूрдкों, рдЪрдЯ्рдЯाрдиों рддрдеा рддाрдо्рд░рдкрдд्рд░ों рдкрд░
рдоिрд▓рддे рд╣ैं | рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдоंрджिрд░ рдХी рджीрд╡ाрд░ों, рдИрдЯों рддрдеा рдоूрд░्рддिрдпों рдЖрджि рдкрд░ рднी
рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ोрддी рд╣ै |
рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓ेрдЦрди рдХे рд▓िрдП рд╣рдоें рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╕ाрдордЧ्рд░िрдпां рдЬुрдЯाрдиे рдкрдв़рддी
рд╣ै рдЬिрдирдоें рд╕े рдк्рд░ाрдпः рдоूрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░िрдпां рдХी рдЕрдд्рдпाрдзिрдХ рд╣ैं рдЬिрдирдХी рдоूрдХ рднाрд╖ा рдоें рд╣ी
рдоुрдЦрд░ рдХрд╣ाрдиिрдпां рд╕ुрдирдиी рдкрдб़рддी рд╣ै | рд╕ाрде рд╣ी рд╡рд╣ рднी рдЗрддрдиी рдЙрд▓рдЭी рдЧुрдд्рдеी рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХो рдЗрддिрд╣ाрд╕
рдХी рдХрд╕ौрдЯी рдкрд░ рд░рдЦрдХрд░ рд╕ुрд▓рдЭाрдиा рднी рдмрд╣ुрдд рд╕рд░рд▓ рдХाрд░्рдп рдирд╣ीं рд╣ै | рдлिрд░ рднी рд╣рдоाрд░े рдкाрд╕
рдЗрддрдиे рд╕ाрдзрди рд╣ै рдХि рдЙрдирдХो рдЬोрдб़ рдХрд░ рд╣рдоाрд░ा рд╕ाрд░ा рдХा рд╕ाрд░ा рдк्рд░ाрдЪीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдмрдб़ी рд╕рд░рд▓рддा рдПрд╡ं
рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХрддा рдХे рд╕ाрде рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдЗрд╕рдХे рдоूрд▓ рд╕्рд░ोрддों рдоें рдПрдХ рдкрдардиीрдп рддрдеा
рдк्рд░рдоाрдгिрдХ рд╕्рд░ोрдд рд╣ै рдЕрднिрд▓ेрдЦ, рдЬो рднाрд░рдд рднूрдоि рдоें рдмिрдЦрд░े рдкрдб़े рд╣ैं | рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै
рдЗрдирдХो рдкрдв़рдиे рддрдеा рд╕рдордЭрдиे рдХी рдЗрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╣рдоाрд░ा рдЕрддीрдд рдкुрдиः рдЕрдкрдиे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд░ूрдк рдоें
рдЬीрд╡िрдд рд╣ो рдЙрдарддा рд╣ै рддрдеा рд╕рдд्рдп рдХी рдЕрдирд╡рд░рдд рдзाрд░ा рдоें рдЕрдкрдиे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕ुрдиाрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै |
рдпрд╣ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рднрд▓े рд╣ी рд░ाрдЬ рдЖрд╢्рд░िрдд рдпा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЫाрдпा рдоें рдЦुрджे рд╣ो рдкрд░ рдЗрдирдоें рдРрд╕ी
рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░िрдпां рд╕ंрдЬोрдИ рдЧрдИ рд╣ै
рдЬो рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╣ै, рд╕рдд्рдп рд╣ै, рддрдеा рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╣ै | рд╕рдордЧ्рд░ рджेрд╢ рдоें рдЖрд░ंрднिрдХ рдЕрднिрд▓ेрдЦ
рдкрдд्рдерд░ों рдкрд░ рдЦुрджे рдоिрд▓рддे рд╣ैं рдХिंрддु рдИрд╕рд╡ी рд╕рди рдХे рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢рддрдХों рдоें рдЗрд╕ рдХाрд░्рдп
рдоें рддाрдо्рд░ рдкрдд्рд░ों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдЖ | рдХुрдЫ рддो рд╣рдоाрд░े рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдРрд╕े рд╢ाрд╕рдХ
рддрдеा рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рд╣ुрдП рдЬिрди рдХा рдЬ्рдЮाрди рднी рд╣рдоें рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрддा рдпрджि рдЙрдирдХे рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдк्рд░ाрдк्рдд рдиा
рд╣ोрддे рдФрд░ рдпрджि рдЕрди्рдп рд╕्рд░ोрддों рд╕े рдЬ्рдЮाрди рд╣ोрддा рднी рддो рд╡рд╣ рд╕ंрдХेрддिрдХ рд░ूрдк рдоें рд╣ी рд░рд╣рддा |
рдЕрднिрд▓ेрдЦों рд╕े рд╣рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЬाрдирдХाрд░िрдпां рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рддी рд╣ै |
- рд╢ाрд╕рдХों рдХा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЪрд░िрдд्рд░
- рддिрдеि рдХ्рд░рдо рдХी рдЙрд▓рдЭी рд╣ुрдИ рдЧुрдд्рдеी рд╕ुрд▓рдЭाрдиा
- рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рд╕्рдеिрддि
- рд╕рдордХाрд▓ीрди рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рдеिрддि
- рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि
- рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╡ेрд╢
- рд╢ाрд╕рдХों рдХे рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕ंрдмंрдзी рд╕ूрдЪрдиाрдПं
- рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд▓िрдкि рднाрд╖ा рдПрд╡ं рд╕ाрд╣िрдд्рдп
рдЖрдЧे рдЗрд╕ рдХрдб़ी рдоें рд╣рдо рдкांрдЪ рдЙрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдиेंрдЧे рдЬो рдк्рд░ाрдЪीрди
рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдЕрдоूрд▓्рдп рддрдеा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдпोрдЧрджाрди рджेрддे рд╣ैं |
1. рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЕрд╢ोрдХ рдХा рд░ुрдо्рдоिрдирджेрдИ (рд▓ुрдо्рдмिрдиी) рд▓рдШु рд╕्рддрдо्рдн рд▓ेрдЦ
Details about Rummindeyi Inscription by Ashok, Pipariya
-
рдк्рд░ाрдк्рддि рд╕्рдерд▓ - рдкिрд░рд░िрдпा рдХे рдиिрдХрдЯ рд░ुрдо्рдоिрдирджेрдИ рдоंрджिрд░ (рдиेрдкाрд▓ рддрд░ाрдИ)
- рднाрд╖ा - рдк्рд░ाрдХृрдд
- рд▓िрдкि - рдм्рд░ाрд╣्рдоी
- рдХाрд▓ - рд░ाрдЬ्рдп рдХा 20 рд╡ां рд╡рд░्рд╖ (рд▓рдЧрднрдЧ 249 рдИ. рдкूрд░्рд╡)
-
рд╡िрд╖рдп - рдЕрд╢ोрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдмुрдж्рдз рдХे рдЬрди्рдорд╕्рдеाрди рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХे рд╕्рдоाрд░рдХ рдоें
рд╕्рддрдо्рдн рд╕्рдеाрдкрди рдПрд╡ं рдХрд░ рдоुрдХ्рддि
рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдорд╣рдд्рд╡:
рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд▓рдШु рд╕्рддрдо्рдн рд▓ेрдЦों рдоें рд░ुрдо्рдоिрдирджेрдИ рдк्рд░рдЬ्рдЮाрдкрди рдХрдИ рджृрд╕्рддिрдпों рд╕े
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै |
рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдХी рдЦोрдЬ рдл्рдпूрд░рд░ рдиे рдХी рдеी рддрдеा рдЬॉрд░्рдЬ рдм्рдпूрд▓рд░ рдиे рдЗрд╕े рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╕рд╣िрдд
Epigraphia Indica рдХे рдкांрдЪрд╡े рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा
| рдпрд╣ рд▓ेрдЦ рдЕрди्рдп рд╕рднी рд▓ेрдЦों рд╕े рд╕рд░्рд╡рдеा рднिрди्рди рд╣ै | рдЗрд╕рдоें рдЕрд╢ोрдХ рдиे рдХिрд╕ी рднी
рд░ूрдк рдоें рдзрд░्рдо рдХा рдк्рд░рддिрдкाрджрди рди рдХрд░ рдХрддिрдкрдп рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рддрде्рдпों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоाрдд्рд░ рдХिрдпा рд╣ै
| рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (рдЕрд╢ोрдХ) рдЕрдкрдиे рд░ाрдЬ्рдпाрднिрд╖ेрдХ рдХे 20 рд╡рд░्рд╖ рдкрд╢्рдЪाрдд, рджेрд╡рддाрдУं
рдХा рдк्рд░िрдп рд░ाрдЬा рдк्рд░िрдпрджрд░्рд╢ी, рд╕्рд╡рдпं рдпрд╣ां рдЖрдП рдФрд░ рдкूрдЬा рдХी рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ां рд╢ाрдХ्рдпрдоुрдиि
рдмुрдж्рдз рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рдеा рддрдеा рд╕ाрде рд╣ी рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ी рдкрдд्рдерд░ рдХी рдПрдХ рджीрд╡ाрд░ рдмрдирд╡ाрдИ рддрдеा рдПрдХ
рд╕्рддрдо्рдн рднी рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा | рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдХे рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिंрджु рдХा
рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░ें рддो рдЕрд╢ोрдХ рдиे рд▓ुंрдмिрдиीрд╡ाрд╕िрдпों (рдХ्рдпोंрдХि рдмुрдз рдХा рдЬрди्рдо рдХрд╣ां рд╣ुрдЖ рдеा)
рдХा рдзाрд░्рдоिрдХ рдХрд░ рдмрд▓ि рдХो рдоाрдл рдХрд░ рджिрдпा рдеा рддрдеा рднूрдоि рдХрд░ рдШрдЯाрдХрд░ 1 / 8 рднाрдЧ
рдХрд░ рджिрдпा | рдпрд╣ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдЖрд░्рдеिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै |
- рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдмुрдж्рдз рдХे рдЬрди्рдо рд╕्рдеाрди рдХा рдЕрднिрд▓ेрдЦीрдп рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै
-
рдЕрд╢ोрдХ рдиे рдЕрдкрдиी рдпाрдд्рд░ा рдХे рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖्рдп рдоें рдпрд╣ां рдзाрд░्рдоिрдХ рдХрд░ рдоाреЮ рдХिрдпा
-
рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдХा рднाрдЧ рдЬो рдоौрд░्рдп рд╢ाрд╕рди рдоें рдЪрддुрд░्рдеांрд╢ рдеा рдШрдЯाрдХрд░ рдЕрд╖्рдЯांрд╢ рдХрд░ рджेрдиे рдХी
рдШोрд╖рдгा рдХी
2. рд╣ेрд▓рдУрдбोрд░рд╕ рдХा рдмेрд╕рдирдЧрд░ рдЧрд░ुрдгрдз्рд╡рдЬ рдЕрднिрд▓ेрдЦ
Details about Besnagar Inscription of Heliodorous, Vidisha, Madhya
Pradesh
- рдк्рд░ाрдк्рддि рд╕्рдерд▓ - рдмेрд╕рдирдЧрд░, рдЬिрд▓ा - рднिрд▓рд╕ा (рд╡िрджिрд╢ा), рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢
- рднाрд╖ा - рдк्рд░ाрдХृрдд (рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдк्рд░рднाрд╡िрдд)
- рд▓िрдкि - рдм्рд░ाрд╣्рдоी
-
рдХाрд▓ - рд░ाрдЬा рднाрдЧрднрдж्рд░ рдХे рд╢ाрд╕рди рдХा 14рд╡ां рд╡рд░्рд╖ (Approx. 2nd Century
B.C.)
-
рд╡िрд╖рдп - рдпрд╡рди рджूрдд рд╣ेрд▓рдУрдбोрд░рд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рддрдХ्рд╖рд╢िрд▓ा рд╕े рдЖрдХрд░ рд╡िрджिрд╢ा рдоें рдЧрд░ुрдг
рдз्рд╡рдЬ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा
рджूрд╕рд░ी рд╢рддाрдм्рджी рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдХा рдпрд╣ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै | рд╕рдордХाрд▓ीрди
рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ рддрдеा рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╕्рдеिрддि рдкрд░ рдпрд╣ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓рддा рд╣ै
| рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоें 4 рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХे рдиाрдо рдЖрддे рд╣ैं | рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоें
рдиिрд░्рджिрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рддрдХ्рд╖рд╢िрд▓ा рдиिрд╡ाрд╕ी рднाрдЧрд╡рдд рджिрдп рдХा рдкुрдд्рд░ рд╣ेрд▓рд╕ рдЬो рдорд╣ाрд░ाрдЬ
рдЕंрддрд▓िрдХिрддрд╢ рдХी рдУрд░ рд╕े рдпрд╡рди рджूрдд рдеा, рдпрд╣ां рднाрдЧрднрдж्рд░ рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдХे 14рд╡ें рд╡рд░्рд╖
рдкрд░ рдЖрдХрд░ рдЧрд░ुрдб़рдз्рд╡рдЬ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा |
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिंрджु :
-
рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоैं рдмैрдХ्рдЯ्рд░िрдпा рд╕े рдЖрдП рдЧ्рд░ीрдХ рд░ाрдЬाрдУं рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдкрд░ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдк्рд░рдХाрд╢
рдкрдб़рддा рд╣ै рддрдеा рдм्рд░ाрд╣्рдоी рд▓िрдкि рдоें рдХрдИ Indo-Greek рд░ाрдЬाрдУं рдХे рдиाрдо рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░рдиे
рд╡ाрд▓ा рдпा рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╣ै
-
рдпрд╣ рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдРрд╕ा рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд░ाрдЬрджूрдд рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп
рднाрдЧрднрдж्рд░ рд╕े рдоैрдд्рд░ी рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдоाрд▓ूрдо
рд╣ोрддा рд╣ै
-
рдзाрд░्рдоिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднी рдпрд╣ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै | рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдзрд░्рдо
рдХे рдк्рд░рдЪाрд░ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдкрд░ рдпрд╣ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓рддा рд╣ै | рдпрд╣ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдЕрдд्рдпंрдд
рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рд╕े рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдеा
-
рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдпрд╣ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рдЧ्рд░ीрдХ (рдпрд╡рди)
рдХे рднाрдЧрд╡рдд рдзрд░्рдо рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиे рдПрд╡ं рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЧрд░्рд╡ рдкूрд░्рд╡рдХ рднाрдЧрд╡рдд рдШोрд╖िрдд рдХрд░рдиे рдХा
рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै | рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдпрд╣ рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдХी рддीрд╕рд░ी-рджूрд╕рд░ी
рд╢рддाрдм्рджिрдпों рдоें рдЙрдд्рддрд░ी-рдкрд╢्рдЪिрдоी рдПрд╢िрдпा рд╕े рдЬो рд╡िрджेрд╢ी рдпрд╣ां рдЖрдП рдеे, рдпрд╣ां рдХी
рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं, рджेрд╡ी рджेрд╡рддाрдУं рдПрд╡ं рдкूрдЬा рдкрдж्рдзрддिрдпों рд╕े рдЕрдд्рдпाрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ुрдП
| рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиी рд░ूрдЪि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдмौрдж्рдз, рд╢ैрд╡ рдПрд╡ं рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдзрд░्рдо рдХो рдЕрдкрдиाрдпा |
рдпрд╣ рдЙрдирдХे рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдоिрд╢्рд░рдг рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै
-
рдЗрд╕рдХे рджूрд╕рд░े рднाрдЧ рдоें рдПрдХ рдкрдж рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рджрдо, рдд्рдпाрдЧ рдФрд░ рдк्рд░рдоाрдж рдЕрдерд╡ा (рд╕ंрдпрдо
рдд्рдпाрдЧ рдФрд░ рдиिрд░ाрд▓рд╕्рдпрддा) рддीрди рдЕрдоृрдд рдкрдж рдЕрднिрд▓िрдЦिрдд рд╣ैं рднाрд░рдд рдорд╣ाрднाрд░рдд рдоें
рдЗрд╕рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ "рджрдорд╕्рддрдпाрдЧोрдбрдк्рд░рдоाрджрд╢्рдЪ рдПрддेрд╖्рд╡рдоृрддрдорд╣िрддрдо" рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै
| рдРрд╕ा рдЕрдиुрдоाрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдкрдж рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХे рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХा рдк्рд░ाрдХृрдд
рд░ूрдкांрддрд░рдг рд╣ै | рдпрд╣ рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рджूрд╕рд░ी рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХी рд▓ोрдХрдк्рд░िрдпрддा рдХा
рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै
3. рдЦाрд░рд╡ेрд▓ рдХा рд╣ाрдеीрдЧुрдо्рдлा рдЕрднिрд▓ेрдЦ
Details about Hathigumpha Inscription of Kalingraj Kharvel, Udaygiri,
Orisha
-
рдк्рд░ाрдк्рддि рд╕्рдерд▓ - рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░ рдХे рдиिрдХрдЯ рдЙрджрдпрдЧिрд░ि, рдЬिрд▓ा - рдкूрд░ी (рдУреЬिрд╢ा)
- рднाрд╖ा - рдк्рд░ाрдХृрдд
- рдЦोрдЬрдХрд░्рддा - рд╡िрд╢рдк рд╕्рдЯाрд░्рд▓िрди
- рд▓िрдкि - рдм्рд░ाрд╣्рдоी
- рдХाрд▓ - рд▓рдЧрднрдЧ рдк्рд░рдердо рд╢рддाрдм्рджी рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрд░्рдз
-
рд╡िрд╖рдп - рдЪेрджि рд╡ंрд╢ рдХे рд░ाрдЬा рдХрд▓िंрдЧрд░ाрдЬ рдЦाрд░рд╡ेрд▓ рдХे рдЬीрд╡рди рдХी
рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рдХ्рд░рдоिрдХ рд╡िрд╡рд░рдг рдПрд╡ं рдЙрд╕рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рддрдеा рд▓ोрдХрдоंрдЧрд▓ рдХे
рдХाрд░्рдпों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ
рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдХो рдкрдв़рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рд╡िрднिрди्рди рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдиे рдХिрдпा рдкрд░ंрддु рдкाрда рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдХे
рдкी рдЬाрдпрд╕рд╡ाрд▓ рдФрд░ рд░ाрдЦрд▓ рджाрд╕ рдмрдирд░्рдЬी рдХा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдк्рд░рдпाрд╕ рддрдеा рдмрд░ुрдЖ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рд╡िрд╢ेрд╖
рд╡िрдЪाрд░рдгीрдп рд╕рдордЭा рдЬाрддा рд░рд╣ा рд╣ै |
рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдорд╣рдд्рд╡ (Historical Importance)
рд╣ाрдеीрдЧुрдо्рдлा рдЕрднिрд▓ेрдЦ рднाрд░рддीрдп рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдХी рдоें рдЕрдкрдиे рдвंрдЧ рдХा рдЕрдиोрдЦा рдФрд░рд░ाрдЬрдк्рд░рд╢рд╕्рддिрдпों рдоें
рд╕рд░्рд╡рдеा рднिрди्рди рд╣ै | рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рд╡рд░्рд╖-рд╡ाрд░ рдХ्рд░рдоिрдХ рд╡िрд╡рд░рдг рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рд╡ाрд▓े рдХिрд╕ी
рджूрд╕рд░े рд▓ेрдЦ рдХा рдЬ्рдЮाрди рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдирд╣ीं рд╣ै | рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоें рдЦाрд░рд╡ेрд▓
рдХा рдЬीрд╡рди рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╣ुрдП рдЙрди्рд╣ें рдЪेрджि рд╡ंрд╢ рдХा рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдЬो рдХрд▓िंрдЧ
рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХी рддीрд╕рд░ी рдкीрдв़ी рдоें рд╣ुрдП рдеे |рдЖрд░рдо्рдн рдоें рдЙрдирдХे рд╢ैрд╢рд╡ рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╣ुрдП
рдЙрдирдХे рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै | рдкंрдж्рд░рд╣ рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╡рд╣ рдпुрд╡рд░ाрдЬ
рд╣ुрдП рддрдеा 24 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ाрдЬ्рдпрднाрд░ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा | рддрджाрди्рддрд░ рдоें
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╢ाрд╕рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬो рдХुрдЫ рднी рдХिрдпा рдЙрд╕рдХा рдХ्рд░рдоिрдХ рд╡िрддрд░рдг рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоें
рдЙрд▓्рд▓ेрдЦिрдд рд╣ै |
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिंрджु
-
рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдХा рдЖрд░ंрдн рдЕрд░्рд╣рддों рдХे рдирдорд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╣ुрдЖ рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ी рд╕рдордЭा рдЬाрддा
рд╣ै рдХि рдЦाрд░рд╡ेрд▓ рдЬैрди рдзрд░्рдо рдорддाрдиुрдпाрдпी рдеे рддрдеा рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдоें
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рджिрдпा рдеा |
-
рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоें рдЦाрд░рд╡ेрд▓ рдХे рд▓ोрдХрд╣िрдд рдХाрд░्рдпों рдФрд░ рд╡िрдЬрдп рдЕрднिрдпाрдиों рдХी рдЪрд░्рдЪा рд╣ै -
рд▓ोрдХрд╣िрдд рдХाрд░्рдпों рдоें рдХрд▓िंрдЧ рдирдЧрд░ी рдХी рдЧोрдкुрд░ों, рдк्рд░ाрдХाрд░ों, рдордХाрдиों
рдХा рдк्рд░рддि рд╕ंрд╕्рдХाрд░, рддाрд▓ाрдмों рдХे рдмांрдзों рдХी рдорд░рдо्рдордд, рдмрдЧीрдЪों рдХा рд╕рд╡ाрд░рдиा,
рд▓ोрдХрд░ंрдЬрди рдХे рд▓िрдП рдиृрдд्рдп, рдЧीрдд, рд╡ाрджрди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рд░ाрдЬ рдХрд░ рдХी рдоाреЮी, рджाрди рдЖрджि рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ
рд╣ै | рдЕрд░्рд╣рддों рдХे рд╡рд░्рд╖ाрд╡ाрд╕ рдиिрдоिрдд्рдд рд▓рдпрдб рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рднी рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा
рдХाрд░्рдп рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै |
-
рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЦाрд░рд╡ेрд▓ рдХे рдЕрднिрдпाрди рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै | рдЗрд╕
рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоें рдЙрд╕рдХे рджूрд╕рд░े, рдЪौрдеे, рдЖрдард╡ें, рдЧ्рдпाрд░рд╣рд╡ें рд╡рд░्рд╖ рдоें рдХिрдП рдЧрдП
рдЕрднिрдпाрдиों рдХा рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै | рдЗрди рд╡िрд╡рд░рдгों рд╕े рдРрд╕ा рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै
рдЙрд╕рдХे рдпрд╣ рдЕрднिрдпाрди рд╕ैрдиिрдХ рд╢рдХ्рддि рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдоाрдд्рд░ рдеे, рдЙрд╕рдиे рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдХोрдИ
рднू-рд╡िрдЬрдп рдХिрдпा рдРрд╕ा рдк्рд░рддीрдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै |
- рдкрд╣рд▓ा рдЕрднिрдпाрди - рдкрд╢्рдЪिрдо рджिрд╢ा рдоें рдЛрд╖िрдХ (рдоुрд╕िрдХ) рдирдЧрд░ рддрдХ рд╣ुрдЖ рдеा |
-
рджूрд╕рд░ा рдЕрднिрдпाрди - рдкрд╢्рдЪिрдо рджिрд╢ा рдоें рд╡िंрдз्рдп рдкाрд░ рдХрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдХों рдФрд░ рднोрдЬрдХों рдХो
рдкрд░ाрд╕्рдд рдХिрдпा |
-
рддीрд╕рд░ा рдЕрднिрдпाрди рдЦाрд░рд╡ेрд▓ рдиे рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдУрд░ рдХिрдпा | рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЙрд╕рдиे рд░ाрдЬрдЧृрд╣ рдХे рдиिрдХрдЯ
рдЧोрд░рдердЧिрд░ी рддрдХ рдзाрд╡ा рдоाрд░ा |
- рдЪौрдеा рдЕрднिрдпाрди рдЕрднिрдпाрди рдкिрдеुрдг्рдб рдирдЧрд░ рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдХिрдпा |
-
рдмाрд░рд╣рд╡ें рд╡рд░्рд╖ рдоें рдЦाрд░рд╡ेрд▓ рдиे рдЕрдкрдиा рдЪौрдеा рдЕрднिрдпाрди рдЙрдд्рддрд░ рдХे рд░ाрдЬाрдУं рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз
рдХिрдпा рдеा рдкрд░ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдХी рдкंрдХ्рддिрдпां рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдиा рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдХे
рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рдЕрдиुрдоाрди рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा | рдЗрддрдиा рд╣ी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди
рдоें рд╡рд╣ рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдЖрдпा рдФрд░ рдордЧрдз рдирд░ेрд╢ рд╡ृрд╣рд╕्рдкрддि рдоिрдд्рд░ рдиे рдЙрд╕рдХी рдЕрдзीрдирддा рдЕрдзीрдирддा
рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХी |
-
рдЕрднिрдпाрдиों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕ीрдоा рдХा рд╕рд╣рдЬ рдЕрдиुрдоाрди - рдЦाрд░рд╡ेрд▓ рдХा
рд░ाрдЬ्рдп рдмрд╣ुрдд рд╡िрд╕्рддृрдд рдирд╣ीं рдеा | рдЙрд╕рдХे рдЕрднिрдпाрдиों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЙрд╕рдХी
рд░ाрдЬ्рдп рд╕ीрдоा рдХा рд╕рд╣рдЬ рдЕрдиुрдоाрди рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै | рдЙрдд्рддрд░ рдоें рд╡рд╣ рдордЧрдз рдХो
рдЫूрддा рдеा, рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें рдЙрд╕рдХी рд╕ीрдоा рдХрджाрдЪिрдд рд╡ेрдирдЧंрдЧा рддрдеा рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рд╡рд╣ рдЧोрджाрд╡рд░ी
рддрдХ рдеी | рдкूрд░्рд╡ рдоें рд╕рдоुрдж्рд░ рдЙрд╕рдХी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ीрдоा рдеी |
-
рднाрд░рддрд╡рд░्рд╖ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдпрд╣ рдк्рд░рдердо рдЕрднिрд▓ेрдЦीрдп рдк्рд░рдоाрдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै |
-
рдПрдХ рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिंрджु рдЬो рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै рд╡рд╣ рдпрд╣ рд╣ै рдХि
рдЦाрд░рд╡ेрд▓ рдиे рдЕрдкрдиे рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдиंрдж рд░ाрдЬा рдж्рд╡ाрд░ा 300 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░्рд╡ рдиिрд░्рдоिрдд
рддрдирд╕ूрд▓ीрдп рдиाрдордХ рдирд╣рд░ рдХो рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдоें рд╕िंрдЪाрдИ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдк्рд░рджाрди
рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдв़ाрд╡ा рджिрдпा |
-
рдЕрдкрдиे рд╢ाрд╕рди рдХे рддेрд░рд╣рд╡ें рдпाрдиी рдЕंрддिрдо рд╡рд░्рд╖ рдоें рдЦाрд░рд╡ेрд▓ рдоें рдХुрдоाрд░ी рдкрд░्рд╡рдд рдкрд░
рдЬैрдиों рдХी рдПрдХ рд╕рднा рдмुрд▓ाрдИ рдФрд░ рдЙрд╕ рд╕рднा рдоें рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рдЖрдаों рдЕंрдЧों рдФрд░
рдЪौंрд╕рда рдХрд▓ाрдУं рдХो рдкुрдиः рд╕ंрдЧрдаिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा |
4. рд░ुрдж्рд░рджाрдорди рдХा рдЬूрдиाрдЧрдв़ рдЕрднिрд▓ेрдЦ
Details about Junagarh Inscription of Rudradaman,Junagarh, Gujrat
- рдк्рд░ाрдк्рддि рд╕्рдерд▓ - рдЬूрдиाрдЧрдв़, рдЧुрдЬрд░ाрдд
- рднाрд╖ा - рд╕ंрд╕्рдХृрдд
- рдЦोрдЬрдХрд░्рддा - рднрдЧрд╡ाрди рд▓ाрд▓ рдЗंрдж्рд░
- рд▓िрдкि - рдм्рд░ाрд╣्рдоी
- рдХाрд▓ - рд░ुрдж्рд░рджाрдорди рдХे рд░ाрдЬ्рдп рдХाрд▓ рдХा 72рд╡ां рд╡рд░्рд╖
-
рд╡िрд╖рдп - рд░ुрдж्рд░рджाрдорди рдХे рдк्рд░ांрддीрдп рд╢ाрд╕рдХ рд╕ुрд╡िрд╢ाрдЦ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдмांрдз рдХा
рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг, рдмांрдз рдХा рдкूрд░्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд░ुрдж्рд░рджाрдорди рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХा
рд╡िрд╡рд░рдг
рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдорд╣рдд्рд╡ (Historical Importance)
рдпрд╣ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдХाрдаिрдпाрд╡ाрдб़ рдХे рдЬूрдиाрдЧрдв़ рдЬिрд▓े рдоें рдЧिрд░рдиाрд░ рдкрд░्рд╡рдд рдХे рдХрдг्рдЯ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдШाрдЯी
рдХी рдУрд░ рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рднाрдЧ рдоें рд╢ुрдж्рдз рд╕ंрд╕्рдХृрдд рднाрд╖ा рдоें рдЙрдд्рдХीрд░्рдг рд╣ै | рдЕрд╢ोрдХ рддрдеा рд╕्рдХंрдж
рдЧुрдк्рдд рдХे рднी рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдЗрд╕ рдкрд░्рд╡рдд рдкрд░ рдЕंрдХिрдд рд╣ैं рдЕрддः рдпрд╣ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рдкрд░्рдпрдЯрди рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХा
рд╕्рдеाрди рд░рд╣ा рд╣ोрдЧा | рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдХी рднाрд╖ा рдХो рд╢ुрдж्рдз рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें рд╣ोрдиे рдХा рдЧौрд░рд╡ рдк्рд░ाрдк्рдд
рд╣ै | рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╕े рд░ुрдж्рд░рджाрдорди рдХे рд╡ंрд╢, рдХृрддिрдд्рд╡, рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдФрд░ рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдЭीрд▓ рдХे
рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдкрдб़рддा рд╣ै рддрдеा рд╕рдордХाрд▓ीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рднी рдЖрд▓ोрдХिрдд рд╣ोрддा рд╣ै |
рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдЭीрд▓ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдПрд╡ं рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдмोрдз рдХा рдкрд░िрдЪрдп
рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоें рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдиाрдордХ рдХृрдд्рд░िрдо рдЭीрд▓ рдХे рдмांрдз рдХे рдЯूрдЯ рдЬाрдиे рдкрд░ рд╢рдХ рдорд╣ाрдХ्рд╖рдд्рд░рдк
рд░ूрдж्рд░рджाрдорди рдХे рдЕрдоाрдд्рдп рдкрд╣्рд▓рд╡ рдХुрд▓ेрдк рдкुрдд्рд░ рд╕ुрд╡िрд╢ाрдЦ рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрд╕рдХे рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ाрдП
рдЬाрдиे рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै | рдЗрд╕ рдЭीрд▓ рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеिрддि рдХी рдЦोрдЬ рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо 1878 рдИрд╕्рд╡ी рдоें рднрдЧрд╡ाрди
рд▓ाрд▓ рдЗंрдж्рд░ рдЬी рдиे рдХी рдеी | рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдХी рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддा, рдЬिрд╕рдХी рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдиे рдХрдо рдз्рдпाрди
рджिрдпा рд╣ै, рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдоें рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдмोрдз рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдоिрд▓рддा рд╣ै | рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоें
рдЭीрд▓ рдХे рдмांрдз рдХे рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╕рдордп рдЭीрд▓ рдХे 500 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░्рд╡ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕
рдХा рднी рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै | рдЗрд╕рдоें рди рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдоौрд░्рдпрд╡ंрд╢ी рдЪंрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЗрд╕े
рдмрдирд╡ाрдпा рдФрд░ рдЕрд╢ोрдХ рдиे рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा рд╡рд░рди рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рднी рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХे рдиिрд░्рдоाрдг
рд╡िрд╕्рддाрд░ рдоें рдЙрдирдХे рдХिрди рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХा рд╣ाрде рдеा | рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдЗрд╕ рдмाрдд
рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै рдХि рдЙрд╕ рд╕рдордп рднी рд▓ोрдЧ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рд╕े рдкрд░िрдЪिрдд рдеे | рдкुрдиः рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ
рдоें рд░ुрдж्рд░рджाрдорди рдХे рд╕рдордп рдЗрд╕ рдЭीрд▓ рдХी рджрд╢ा рдФрд░ рднी рдЕрдзिрдХ рд╕ोрдЪрдиीрдп рд╣ो рдЧрдИ рд╣ो рдЪुрдХी рдеी | рдЗрд╕рдиे
рдЕрдкрдиे рд╕рднाрд╕рджों рдХे рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиे рдкрд░ рднी рдЬрди рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рд▓िрдП рдмिрдиा рдЬрдирддा рдкрд░ рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХा
рдЕрддिрд░िрдХ्рдд, рдЕрдиुрдЪिрдд рдФрд░ рдЕрдиिрдпрдоिрдд рдХрд░ рд▓рдЧाрдП рдЗрд╕рдХो рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоिрдд рдХрд░ाрдпा | рдЗрд╕ рдЭीрд▓ рдХा
рдЬीрд░्рдгोрдж्рдзाрд░ рд░ुрдж्рд░рджाрдорди рдиे рдоाрд░्рдЧрд╢ीрд░्рд╖ рдХृрд╖्рдг рдкрдХ्рд╖ рдХे рдк्рд░рдердо рджिрд╡рд╕ 72рд╡ें рд╡рд░्рд╖ рдоें
рдХрд░ाрдпा рдеा | рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╕े рдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд░ुрдж्рд░рджाрдорди 72 + 78 = 150
рдИрд╕рд╡ी рдоें рд╢ाрд╕рди рдХрд░рддा рдеा | рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдЭीрд▓ рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд╡िрд╡рд░рдг рддрдеा
рдЗрд╕рдХी рдкूрд░्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै |
рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпां
рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдХी 9 рд╕े 16 рддрдХ рдХी рдкंрдХ्рддिрдпां рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг
рд╣ै | рдЗрди рдкंрдХ्рддिрдпों рдоें рд░ुрдж्рд░рджाрдорди рдиे рдкुрд░ुрд╖ोрдЪिрдд рдЧुрдг, рд╡िрдж्рдпा, рдЕрдиुрд░ाрдЧ, рд╡ीрд░рддा, рдзрд░्рдо
рдкрд░ाрдпрдгрддा рдЖрджि рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХी рдЧрдИ рд╣ै | рдЗрд╕ рдЕंрд╢ рдоें рд╕рдд्рдпрддा рдФрд░ рдЪाрдЯुрдХाрд░िрддा рджोрдиों рд╣ी рд╣ो
рд╕рдХрддी рд╣ैं | рдЗрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд░ुрдж्рд░рджाрдорди рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдоें рдЙрд╕рдХे рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрдХрд░
рдЕрд╡рди्рддि, рдЕрдиूрдк рдЖрдирд░्рдд, рд╕ुрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рд╕्рд╡рдн्рд░, рдорд░ू, рдХрдЪ्рдЫ, рд╕िंрдзु, рд╕ौрд╡ीрд░, рдХुрдХुрд░, рдЕрдкрд░ांрдд,
рдиिрд╖ाрдж рдХे рдк्рд░рджेрд╢ рдеे | рд╕ाрде рд╣ी рд╕ाрде рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдХे 12 рд╡ीं рдкंрдХ्рддि рдоें рд░ुрдж्рд░рджाрдорди
рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдпрд╣ рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдиे рджрдХ्рд╖िрдгाрдкрде-рдкрддि рд╕ाрддрдХрд░्рдгि рдХो рдпुрдж्рдз рдоें рджो рдмाрд░
рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा рдеा | рдЕрддः рд╕ंрднाрд╡рдиा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдпुрдж्рдз рдХे рдкрд░िрдгाрдо рд╕्рд╡рд░ुрдк рд╣ी рдпрд╣ рдк्рд░рджेрд╢ рдЙрд╕рдХे
рд╣ाрде рд▓рдЧे рд╣ोंрдЧे |
5. рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХी рдк्рд░рдпाрдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि
Details about Prayag Inscription of Samudragupta, Prayagraj, Uttar
Pradesh
-
рдк्рд░ाрдк्рддि рд╕्рдерд▓ - рдк्рд░рдпाрдЧрд░ाрдЬ (рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж), рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ (рдоूрд▓рддः рдХौрд╢ांрдмी
рдоें рдеा рдЬрд╣ां рд╕े рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж рдХिрд▓े рдоें рд▓ाрдпा рдЧрдпा)
- рднाрд╖ा - рд╕ंрд╕्рдХृрдд
- рд▓िрдкि - рдм्рд░ाрд╣्рдоी
- рд▓ेрдЦрдХ - рд╣рд░िрд╖ेрдг
- рдХाрд▓ - рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ (335-376 рдИрд╕рд╡ी)
- рд╡िрд╖рдп - рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХा рдЬीрд╡рди рдЪрд░िрдд्рд░ рддрдеा рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХा рд╡िрд╡рд░рдг
рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдорд╣рдд्рд╡ (Historical Importance)
рдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рдХौрд╢ांрдмी рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рддрдеा рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж рдЬिрд▓े рдоें
рдЕрд╡рд╕्рдеिрдд рдХौрд╢ांрдмी рдХे рдЕрд╢ोрдХ рд╕्рддंрдн рдкрд░ рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд▓ेрдЦ рдХे рдиीрдЪे рдЧुрдк्рдд рдм्рд░ाрд╣्рдоी рд▓िрдкि рдоें
рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХा рдпрд╣ рд▓ेрдЦ рдЙрдд्рдХीрд░्рдг рд╣ै | рдЗрд╕े рдорд╣ाрджंрдбрдиाрдпрдХ рдз्рд░ुрд╡рднूрддि рдХे рдкुрдд्рд░
рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХे рдХुрдоाрд░ाрдоाрдд्рдп рдПрд╡ं рд╕ंрдзिрд╡िрдЧ्рд░рд╣рдХ рд╣рд░िрд╖ेрдг рдиाрдордХ рдХрд╡ि рдиे рдЙрдд्рдХीрд░्рдг рдХрд░ाрдпा
рдеा | рдпрд╣ рдоाрдд्рд░ рдЕрдХेрд▓ा рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХे рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рдЕрдм рддрдХ
рдХे рдк्рд░ाрдк्рдд рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдоें рдЕрдкрдиा рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕्рдеाрди рд░рдЦрддा рд╣ै |
рддрдд्рдХाрд▓ीрди рднाрд░рдд рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдХा рдЬ्рдЮाрди
рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоें рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХी рд╡िрдЬрдп рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдк्рд░рд╢рд╕्рддिрдХाрд░ рдиें рднाрд░рдд рдХे
рдХेрд╡рд▓ рдордз्рдп рддрдеा рдкрд╢्рдЪिрдо рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рд╢ेрд╖ рднाрдЧों рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╡рд░्рдгрди
рдХिрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕े рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЬीрддा рдеा |
рд╕ीрдоाрд╡рд░्рддी рд░ाрдЬ्рдпों рдХी рд╡िрдЬрдп
рдЗрдирдоे рд╣ै -
- рд╕рдорддрдЯ (рд╕рдоुрдж्рд░ рддрдЯीрдп рднाрдЧ - рджрдХ्рд╖िрдг рдкूрд░्рд╡ी рдмंрдЧाрд▓)
- рдбрд╡ाрдХ (рджिрдиाрдЬрдкुрд░ рдХे рдкाрд╕)
- рдХाрдорд░ूрдк (рдЕрд╕рдо рдк्рд░ांрдд рдХे рдЧुрд╡ाрд╣ाрдЯी)
- рдиेрдкाрд▓ (рдХाрдардоांрдбू рдХी рдШाрдЯी)
- рдХрд░्рддрдкूрд░ा (рдЧрдв़рд╡ाрд▓ рдХुрдоाрдКं рдХा рднाрдЧ)
рдЕрддः рдЙрдд्рддрд░ी рдкрд╢्рдЪिрдоी рддрдеा рдкूрд░्рд╡ी рд╕ीрдоा рдХे рдпрд╣ рд░ाрдЬрддंрдд्рд░ीрдп рд░ाрдЬ्рдп рдеे |
рдкрд╢्рдЪिрдоी рднाрд░рдд рдХे рд░ाрдЬ्рдпों рдХी рд╡िрдЬрдп
рдпрд╣ां рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдиौ рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै -
- рдоाрд▓рд╡
- рдЕрд░्рдЬुрдиाрдпрди
- рдпौрдзेрдп
- рдордж्рд░рдХ
- рдЖрднीрд░
- рдк्рд░ाрдЬूрди
- рд╕рдирдХाрдиिрдХ
- рдЦрд░рдкрд░िрдХ
- рдХाрдХ
рдпрд╣ рдЬрдирддा рдж्рд╡ाрд░ा рд╢ाрд╕िрдд рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп рдеे рдЬिрди्рд╣ें рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЬीрддा рдеा |
рдЖрд░्рдпाрд╡рд░्рдд рдХे рд░ाрдЬ्рдп
рдЕрдкрдиी рджिрдЧ्рд╡िрдЬрдп рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдПрдХ рдЫोрдЯा
рд╕ा рдпुрдж्рдз рдХिрдпा рдЬिрд╕рдоें рддीрди рд╢рдХ्рддिрдпों рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा рдЗрди рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рдиाрдо рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░
рд╣ैं -
- рдЕрдЪ्рдпुрдд
- рдиाрдЧрд╕ेрди
- рдХोрддрдХुрд▓рдЬ
рдХे рдкी рдЬрдпрд╕рд╡ाрд▓ рдХा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै рдХि рдЗрди 3 рд░ाрдЬाрдУं рдиे рдПрдХ рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╕ंрдШ рдмрдиा рд▓िрдпा рдеा рдФрд░
рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЗрд╕ рд╕ंрдШ рдХो рдХौрд╢ांрдмी рдоें рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा рдеा |
рджрдХ्рд╖िрдгाрдкрде рдХा рдпुрдж्рдз
рджрдХ्рд╖िрдгाрдкрде рд╕े рддाрдд्рдкрд░्рдп рдЙрдд्рддрд░ рдоें рд╡िंрдз्рдп рдкрд░्рд╡рдд рд╕े рд▓ेрдХрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рдХृрд╖्рдгा рддрдеा
рддुंрдЧрднрдж्рд░ा рдирджिрдпों рдХे рдмीрдЪ рдХे рдк्рд░рджेрд╢ рд╕े рд╣ै | рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рдХे 19рд╡ीं рддрдеा 20рд╡ीं
рдкंрдХ्рддिрдпों рдоें рджрдХ्рд╖िрдгाрдкрде рдХे 12 рд░ाрдЬ्рдпों рддрдеा рдЙрдирдХे рд░ाрдЬाрдУं рдХे рдиाрдо рдоिрд▓рддे рд╣ैं | рдЗрди
рд░ाрдЬ्рдпों рдХो рдкрд╣рд▓े рддो рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЬीрддा рдХिंрддु рдлिрд░ рдХृрдкा рдХрд░рдХे рдЗрди्рд╣ें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдХрд░
рджिрдпा | рдЗрд╕े
рдЧ्рд░рд╣рдгрдоोрдХ्рд╖ाрдиुрдЧ्рд░рд╣ рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै | рдЙрдирдХी рдЗрд╕ рдиीрддि рдХो рдзрд░्рдо рд╡िрдЬрдпी
рд░ाрдЬा рдХी рдиीрддि рдХा рд╕рдХрддे рд╣ैं | рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рдПрдХ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╡рд░्рдгिрдд рд╣ै рдХि
рдЙрди्рдоूрд▓िрдд рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ों рдХो рдкुрдиः рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдХрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЙрд╕рдХी рдХृрддि рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЬрдЧрдд рдоें
рд╡्рдпाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдИ рд╣ो рд░рд╣ी рдеी |
рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рдиाрдо рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं -
- рдХोрд╕рд▓ рдХा рд░ाрдЬा рдорд╣ेंрдж्рд░
- рдорд╣ाрдХाрд▓ंрддрд░ рдХा рд░ाрдЬा рд╡्рдпाрдШ्рд░рд░ाрдЬ
- рдХौрд╢рд▓ рдХा рд░ाрдЬा рдордЯрд░ाрдЬ
- рдкिрд╖्рдЯूрдкुрд░ рдХा рд░ाрдЬा рдорд╣ेंрдж्рд░рдЧिрд░ी
- рдХोрд░рдЯूрд░ рдХा рд░ाрдЬा рд╕्рд╡ाрдоीрджрдд्рдд
- рдПрд░рдирдкрд▓्рд▓ рдХा рд░ाрдЬा рджрдорди
- рдХांрдЪी рдХा рд░ाрдЬा рд╡िрд╖्рдгुрдЧोрдк
- рдЕрд╡рдоुрдХ्рдд рдХा рд░ाрдЬा рдиीрд▓рд░ाрдЬ
- рд╡ेंрдбी рдХा рд░ाрдЬा рд╣рд╕्рддिрд╡рд░्рдоा
- рдкाрд▓्рд▓рдХ рдХा рд░ाрдЬा рдЙрдЧ्рд░рд╕ेрди
- рджेрд╡рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рд░ाрдЬा рдХुрдмेрд░
- рдХुрд╕्рдерд▓ рдкुрд░ рдХा рд░ाрдЬा рдзрдиंрдЬрдп
рдЖрд░्рдпाрд╡рд░्рдд рдХा рдж्рд╡िрддीрдп рдпुрдж्рдз
рджрдХ्рд╖िрдгाрдкрде рдХे рдЕрднिрдпाрди рд╕े рдиिрд╡ृрдд рд╣ोрдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдкुрдиः
рдПрдХ рдпुрдж्рдз рдХिрдпा рдЬिрд╕े рдЖрд░्рдпाрд╡рд░्рдд рдХा рдж्рд╡िрддीрдп рдпुрдж्рдз рдХрд╣ा рдЧрдпा | рдРрд╕ा рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдХि
рдк्рд░рдердо рдпुрдж्рдз рдоें рдЙрд╕рдиे рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХे рд░ाрдЬाрдУं рдХो рдХेрд╡рд▓ рдкрд░ाрд╕्рдд рд╣ी рдХिрдпा рдеा, рдЙрдирдХा
рдЙрди्рдоूрд▓рди рдирд╣ीं рдХिрдпा рдеा | рд░ाрдЬрдзाрдиी рдоें рдЙрд╕рдХी рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрддि рдХा рд▓ाрдн рдЙрдаाрдХрд░ рдЙрдд्рддрд░ рдХे
рд░ाрдЬाрдУं рдиे рдкुрдиः рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╣ोрдиे рдХी рдЪेрд╖्рдЯा рдХी | рдЕрддः рджрдХ्рд╖िрдг рдХी рд╡िрдЬрдп рдХे рд╡ाрдкрд╕ рд▓ौрдЯрдиे
рдХे рдмाрдж рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЙрди्рд╣ें рдкूрд░्рдгрддрдпा рдЙрдЦाрдб़ рдлेंрдХा | рдЗрд╕ рдиीрддि рдХो
рдк्рд░рд╕рднोрдж्рдзрд░рдг рдХрд╣ा рд╣ै | рдпрд╣ рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рдЕрдкрдиाрдИ рдЧрдИ
рдЧ्рд░рд╣рдгрдоोрдХ्рд╖ाрдиुрдЧ्рд░рд╣ рдХी
рдиीрддि рдХे рдк्рд░рддिрдХूрд▓ рдеी | рдпрд╣ рд░ाрдЬ्рдп рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं -
- рд░ुрдж्рд░рджेрд╡
- рдордд्рддिрд▓
- рдиाрдЧрджрдд्рдд
- рдЪрди्рдж्рд░рд╡рд░्рдоा
- рдЧрдгрдкрддिрдиाрдЧ
- рдиाрдЧрд╕ेрди
- рдЕрдЪ्рдпुрдд
- рдиंрджी
- рдмрд▓рд╡рд░्рдоा
рдЖрд░्рдпाрд╡рд░्рдд рдХे рдж्рд╡िрддीрдп рдпुрдж्рдз рдХी рдХे рдкрд░िрдгाрдо рд╕्рд╡рд░ुрдк рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рд╕рдорд╕्рдд рдЙрдд्рддрд░
рдк्рд░рджेрд╢ рддрдеा рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдПрдХ рднाрдЧ рдкрд░ рдЕрдкрдиा рд╕ुрджृрдв़ рдЕрдзिрдХाрд░ рдХрд░ рд▓िрдпा |
рдЖрдЯрд╡िрдХ рд░ाрдЬ्рдпों рдкрд░ рд╡िрдЬрдп
рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рдХे 21рд╡ीं рдкंрдХ्рддि рдоें рд╣ी рдЖрдЯрд╡िрдХ рд░ाрдЬ्рдпों рдХी рднी рдЪрд░्рдЪा рд╣ुрдИ рд╣ै рдЗрд╕рдХे рд╡िрд╖рдп
рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЖрдЯрд╡िрдХ рд░ाрдЬ्рдпों рдХो рдЕрдкрдиा рд╕ेрд╡рдХ рдмрдиा рд▓िрдпा |
рд╡िрджेрд╢ी рд╢рдХ्рддिрдпां
рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рдХे 23 рдоें 24 рдоें рдкंрдХ्рддि рдоें рдХुрдЫ рд╡िрджेрд╢ी рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рдиाрдо рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं
рдЬिрдирдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рдпрд╣ рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХी рд╕ेрд╡ा рдоें рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдХрд░рдиा,
рдХрди्рдпाрдУं рдХे рдЙрдкрд╣ाрд░ рдЖрджि рд╡िрд╡िрдз рдЙрдкाрдпों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХी рд╕ेрд╡ा рдХिрдпा рдХрд░рддे рдеे | рдЗрди
рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рдиाрдо рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं -
- рдХुрд╖ाрдг (рджेрд╡рдкुрдд्рд░рдкाрд╣िрд╖ाрд╣ाрдиुрд╖ाрд╣ि)
- рд╢рдХ
- рдоुрд░ुрдг्рдб
- рд╕िंрд╣рд▓
рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдЪिрдд्рд░рдг
рдЗрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╕े рдЙрд╕рдХे рдЪрд░िрдд्рд░ рдХे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЧुрдгों рдХा рд╡рд░्рдгрди рдоिрд▓рддा рд╣ै -
- рдзрд░्рдо рдХे рдмंрдзрди рдоें рдЬो рдмंрдзा рд╣ो (рдзрд░्рдо рдк्рд░ाрдЪीрд░ рдмंрдз:)
- рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдХे рддрдд्рд╡ों рдХो рд╕рдордЭрдиे рд╡ाрд▓ा (рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рддрдд्рд╡ाрд░्рде рднрд░्рддु:)
-
рдХाрд╡्рдп рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЗрд╕рдХी рдХीрд░्рддि рд╡्рдпाрдк्рдд рдеी (рдХрд╡िрддा рдХीрд░्рддि рд░ाрдЬ्рдп рднुрдирдХ्рддि:)
- рдЪंрдж्рд░рдоा рдХे рд╕рдоाрди рдзрд╡рд▓ рдХीрд░्рддि рд╡ाрд▓ा (рд╢рд╢िрдХрд░ рд╢ुрдЪрдп: рдХीрд░्рддि:)
- рд╕ंрдЧीрдд рдоें рдиाрд░рдж рдЬैрд╕े рдЖрдЪाрд░्рдп рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा рдХिрдпा рдеा (
рдЕрд╢्рд╡рдоेрдз рдпрдЬ्рдЮ
рдЕрдкрдиी рд╡िрдЬрдпों рд╕े рдиिрд╡ृрдд рд╣ोрдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЕрд╢्рд╡рдоेрдз рдпрдЬ्рдЮ рдХिрдпा рдеा |
рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдпрдЬ्рдЮ рдХा рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рд▓िрдЦे рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рд╣ुрдЖ рдЗрд╕ рдХाрд░рдг
рд╕े рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рдоें рдпрдЬ्рдЮ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा рд╣ै |
рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХी рдк्рд░рддिрднा рдмрд╣ुрдоुрдЦी рдеी | рдЪाрд╣े рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рджेрдЦा рдЬाрдП
рд╡рд╣ рдорд╣ाрди рдеा | рдк्рд░рдпाрдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рдХा рдХрдерди рд╣ै рдХि рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдРрд╕ा рдХौрди рд╕ा рдЧुрдг рд╣ै рдЬो
рдЙрд╕рдоें рдирд╣ीं рд╣ै | рдордЬूрдорджाрд░ рдХे рд╢рдм्рджों рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 5 рд╢рддाрдм्рджिрдпों рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ
рд╡िрдХेंрдж्рд░ीрдХрд░рдг рддрдеा рд╡िрджेрд╢ी рдЖрдзिрдкрдд्рдп рдХे рдмाрдж рдЖрд░्рдпाрд╡рд░्рдд рдкुрдиः рдиैрддिрдХ рднौрддिрдХ рддрдеा
рдмौрдж्рдзिрдХ рдЙрди्рдирддि рдХी рдЪोрдЯी рдкрд░ рдкрд╣ुंрдЪा |
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХे
рд╕рдо्рдмрди्рдз рдоें рд╡िрд╕्рддृрдд рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╢рдиीрдп рд╕ूрдЪрдиाрдПं рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ैं рдЬो рддрдд्рдХाрд▓ीрди
рд╕рдоाрдЬ рдХे рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ, рдмौрдж्рдзिрдХ рддрдеा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрддि рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢
рдбाрд▓рддी рд╣ैं |